Rating, borçlanma araçları üzerindeki faiz ve anaparanın geri ödenmeme riskinin belirlenmesi işlemidir.
1837-1841 yılları arasında ABD ekonomi’sindeki büyük çöküşün ve şirketlerin taahhütlerini yerine getirememesinin ardından ilk rating şirketi ABD’ de kurulmuştur.
19. y.y. da ABD’de borç talep edenler ile fon sağlayanlar arasındaki ilişkilerin gelişmesi sonucu rating giderek yayılmış ve bugün dünya genelinde başta ülkeler için olmak üzere birçok kuruluş tarafından kullanılmaya başlanmıştır.
Ülkemizde Kredi Derecelendirme ile ilgili iki ayrı kurum tarafından yasal düzenleme getirilmiştir. Bu konuda ilk düzenleme Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yapılmış ve bu düzenleme ile ülkemizdeki “Halka Açık” şirketlerin kredi derecelendirilmesinin esasları belirlenmiştir. Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yapılan düzenlemede Derecelendirme;
“İşletmelerin risk durumları ve ödeyebilirliklerinin veya borçluluğu temsil eden sermaye piyasası araçlarının anapara, faiz ve benzeri yükümlülüklerinin vadelerinde karşılanabilirliğinin derecelendirme kuruluşları tarafından bağımsız, tarafsız ve adil olarak değerlendirilmesi ve sınıflandırılması faaliyetidir.”
şeklinde tanımlanmaktadır.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’da, 2006 yılında Bankalardan kredi kullanacak firmaların kredi derecelendirilmesi ilkelerini kapsayan bir yasal düzenlemeyi yürürlüğe sokmuştur. Bu düzenlemede de, Derecelendirme;
“ Kredi değerliliğinin derecelendirilmesi, müşterinin; kullanacağı krediyi geri ödeyebilme gücünün veya borçluluğunu temsil eden sermaye piyasası araçlarının anapara, faiz ve benzeri yükümlülüklerini vadelerinde karşılayamama riskinin, yetkili derecelendirme kurulusu tarafından bağımsız, tarafsız ve adil olarak değerlendirilmesi ve sınıflandırılması faaliyetidir.”
şeklinde tanımlanmıştır.
|
|
Derecelendirme Kuruluşlarının Çalışma İlkeleri
BDDK, Kredi Derecelendirme Kuruluşlarının ve çalışanları ile yayınladığı yönetmelikte tanımlanan şirket organlarının aşağıda belirtilen çalışma ilkelerine uygun hareket etmesini şart koşmuştur.
 Objektiflik:
Müşterinin derecelendirilmesinde kullanılan değerlendirme yöntemlerinin doğruluğu geçmiş tecrübelerle ispatlanmış olmalıdır. Bu yöntemler sürekli olarak gözden geçirilmelidir. Kredi değerliliğinin derecelendirilmesi yönteminin düzenli olarak bir ila üç yıllık dönemlerde geriye dönük testleri içerecek şekilde gözden geçirilmesi zorunludur.
 Tarafsızlık:
Derecelendirme süreci, yetkili derecelendirme kurulusunun ortaklık yapısı ve/veya yönetim kurulundaki muhtemel çıkar çatışmalarından etkilenmeyecek ölçüde bağımsız olmalıdır.
Şeffaflık:
Yerli ve yabancı tüm kuruluşlar, yetkili derecelendirme kurulusunun verdiği bireysel derecelendirme notlarına eşit şartlarda ulaşabilmelidir.
Açıklama Yükümlülüğü:
Krediye ilişkin temerrüt tanımı, değerlendirme yöntemi, kullanılan zaman aralığı, her bir değerlendirme kategorisinde bulunan temerrüt oranlarının ve derecelerin değişim ihtimali, her bir derecelendirme notunun anlamı ve derecelendirme kuruluşları tarafından kullanılan genel yöntem kamuoyuna açıklanmalıdır
Kaynak Yeterliliği:
Yetkili derecelendirme kurulusu yüksek kalitede değerlendirme yapabilmek için gerekli tüm kaynaklara sahip olmalıdır. Derecelendirmenin daha etkin ve güvenilir olması için, derecelendirilen müşteri ile süreklilik arz eden bir ilişki içinde olunmalıdır.
İtibar:
Üçüncü kişi ve kurumlar tarafından yetkili derecelendirme kurulusunun derecelendirmelerine gösterilen itimat ve gizli bilgilerin kötüye kullanımını engelleyen kalite güvencesi sistemlerinin olması derecelendirme kuruluşlarının itibarı için önem taşımaktadır
|
